{"entities":{"Q1565472":{"pageid":1576212,"ns":120,"title":"Item:Q1565472","lastrevid":43214621,"modified":"2025-07-22T11:04:12Z","type":"item","id":"Q1565472","labels":{"en":{"language":"en","value":"Zu den Widerspr\u00fcchen der Logik und der Mengenlehre"}},"descriptions":{"en":{"language":"en","value":"scientific article; zbMATH DE number 3000130"}},"aliases":{},"claims":{"P31":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P31","hash":"fd5912e4dab4b881a8eb0eb27e7893fef55176ad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":56887,"id":"Q56887"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1565472$66956EE1-30F4-421A-AC0B-515247DD7B1E","rank":"normal"}],"P159":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P159","hash":"69643eb9503f3d8826bdec37e4a205c5fcebe7c8","datavalue":{"value":{"text":"Zu den Widerspr\u00fcchen der Logik und der Mengenlehre","language":"en"},"type":"monolingualtext"},"datatype":"monolingualtext"},"type":"statement","id":"Q1565472$55A19733-1FE4-44AD-85DB-9F02642527E2","rank":"normal"}],"P225":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P225","hash":"693abf5c0b576f97c3ae1ed4d3d86aea5a3390f7","datavalue":{"value":"0001.05001","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1565472$367CBA2F-4384-46FD-89E9-B6542C6718F4","rank":"normal"}],"P16":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"4c6bcc69f7f9bf0b862b188e618ebb80397aefb0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":1565471,"id":"Q1565471"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1565472$17B9DFE0-8E19-4856-8951-4DAC43468452","rank":"normal"}],"P200":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P200","hash":"e4e9f74f433df1c7c3e6e0c6ffc626db22235172","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":169192,"id":"Q169192"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1565472$6487E18F-CD07-46C4-8BAC-28848AD42561","rank":"normal"}],"P28":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P28","hash":"e0130902a9dcdeca58c7452ef77c67f7d7741a88","datavalue":{"value":{"time":"+1931-00-00T00:00:00Z","timezone":0,"before":0,"after":0,"precision":9,"calendarmodel":"http://www.wikidata.org/entity/Q1985727"},"type":"time"},"datatype":"time"},"type":"statement","id":"Q1565472$CA72D0DE-52F9-4F03-8A23-3B548C34EAAC","rank":"normal"}],"P205":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P205","hash":"22490d5ebb62fcfb65bb1b8a586a0affa07e7f67","datavalue":{"value":"https://eudml.org/doc/145869","type":"string"},"datatype":"url"},"type":"statement","id":"Q1565472$2F08F7C4-E19B-4835-8688-0F5E7D45DA3C","rank":"normal"}],"P1448":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1448","hash":"4956736fc4fef01105a0afb8c4db8da27363ee7e","datavalue":{"value":"In dieser -- mit einigen K\u00fcrzungen auf der Prager Tagung 1929 vorgetragenen -- Arbeit macht Behmann f\u00fcr alle Paradoxien eine einzige S\u00fcnde verantwortlich: n\u00e4mlich derartige Kombinationen von Kurzzeichen (das sind nachtr\u00e4glich in einen Formalismus eingef\u00fchrte Abk\u00fcrzungen), da\u00df die R\u00fcck\u00fcbersetzung, die Elimination der Kurzzeichen, unm\u00f6glich wird.   Da\u00df so etwas vorkommen kann, wird am Beispiel der aussagenlogischen Formalisierung der Russellschen Paradoxie gezeigt. Ist \\(\\varphi\\) irgendeine Eigenschaft von Eigenschaften, so entsteht aus der Definition \\(F(\\varphi)=\\sim \\varphi(\\varphi)\\) \\(Df\\) des Kurzzeichens \\(F\\) auf dem Wege \u00fcber die Formel \\((\\varphi)\\) \\(F(\\varphi)\\equiv \\sim F(\\varphi)\\) der Russellsche Widerspruch \\(F(F)\\equiv \\sim F(F)\\). Man sieht ein, da\u00df sich der Ausdruck \\(F(F)\\) nicht in einen kurzzeichenfreien Ausdruck zur\u00fcck\u00fcbersetzen l\u00e4\u00dft.   Der Verf. schr\u00e4nkt das logische Operieren nun durch die Vorschrift ein: ,,Kurzzeichen enthaltende Ausdr\u00fccke sind nur insoweit zul\u00e4ssig, als die vollst\u00e4ndige Ersetzung der Kurzzeichen durch ihre Bedeutungen symbolisch vollziehbar ist.'' Als logischer Proze\u00df, der eine R\u00fcck\u00fcbersetzung von Kurzzeichen unm\u00f6glich machen kann, kommt nach Behmann nur die Aufl\u00f6sung eines All-Operators (Aristotelischer Schlu\u00df) wesentlich in Frage; daher wird der Vorschrift die folgende endg\u00fcltige Form gegeben: ,,Eine Variable darf nicht ohne weiteres als den gesamten dem unmittelbar vorliegenden Symbolzusammenhang nach in Frage kommenden Bereich, vielmehr diesen nur insoweit durchlaufend betrachtet werden, als das Einsetzungsergebnis sich kurzzeichenfrei schreiben l\u00e4\u00dft.''   Es wird nachgewiesen, da\u00df gegen diese Regel u. a. bei der Whitehead-Russellschen Herleitung des Cantorschen Satzes ,,Eine Menge ist der Menge ihrer Teilmengen nicht \u00e4quivalent'' versto\u00dfen wird, so da\u00df bei ihrer Beachtung auch die Paradoxie der gr\u00f6\u00dften Kardinalzahl entf\u00e4llt. Der Verf. glaubt, da\u00df weiterhin alle \u00fcbrigen Paradoxien einschlie\u00dflich der nicht rein formallogischen -- die letzteren etwa mit Hilfe der Symbolik der neueren polnischen Schule -- sich auf die Nichtbeachtung der genannten Vorschrift werden zur\u00fcckf\u00fchren lassen. Im Gegensatz zu den bisherigen mathematischen Ma\u00dfnahmen zur Vermeidung der Paradoxien beschr\u00e4nkt diese Vorschrift -- die nach Ansicht des Verf. eine durch die Natur der Sache gebotene Warnungsregel darstellt wie etwa die, da\u00df man nicht durch \\(0\\) dividieren darf -- die Wertbereiche der Variablen nur im unumg\u00e4nglich notwendigen Ma\u00dfe. Vom naiven Mengenbegriff und Unendlichkeitsbegriff braucht im Falle ihres Hinreichens nicht abgegangen zu werden, insbesondere ist eine formale Unterscheidung von Eigenschaftsgattungen unn\u00f6tig.   Allerdings ist der Begriff des Kurzzeichens hier sehr weit zu fassen; nach Behmann geh\u00f6ren z. B. die Grundsymbole der Umfangslogik dazu, und ebenso m\u00fc\u00dfte ein so grundlegendes Symbol wie das Symbol f\u00fcr ,,dasjenige, welches'' als Kurzzeichen angesehen werden. Falls nun bei einer derartig weitherzigen Fassung des Kurzzeichenbegriffes sich die Annahme, da\u00df alle Paradoxien durch die genannte Vorschrift entfallen, tats\u00e4chlich als richtig erweisen sollte, so bleibt ein Unbefriedigendes. Durch die Vorschrift wird eine Reihe der logischen Formeln (als Beispiel dient der modus barbara) ver\u00e4ndert; das macht eine Formalisierung der Vorschrift n\u00f6tig. (Die so entstehende Logik wird als ,,ultrafinite Logik'' bezeichnet.) Zu dieser Formalisierung ben\u00f6tigt der Verf. ein metalogisches Pr\u00e4dikat -- \\(\\chi x!\\) (,,\\(x\\) ist ohne Verhinderung der Eliminierbarkeit von Kurzzeichen in \\(\\chi\\) einsetzbar'') --, w\u00e4hrend doch eingangs der Arbeit der Nachweis daf\u00fcr angek\u00fcndigt wird, ,,da\u00df in der Tat schon die richtig verstandene und durchgef\u00fchrte Symbolisierung der Logik f\u00fcr sich allein hinreicht, um den f\u00fcr das Zustandekommen der in Rede stehenden Widerspr\u00fcche verantwortlichen Fehler aufzudecken und zu vermeiden''.","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q1565472$4FF54B0E-5900-4A6A-9C1E-61E31C355011","rank":"normal"}],"P226":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"48a2830216eefdc24b89ba9895c8f20366f6740d","datavalue":{"value":"03A05","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1565472$1AE489BA-53C4-4689-8D95-D7310FCDAC75","rank":"normal"}],"P1451":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1451","hash":"fde6371b59222c487045559591dcf7f1c7438d45","datavalue":{"value":"3000130","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1565472$33414AEA-7032-4421-8BED-80628D842497","rank":"normal"}],"P1450":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"4d5e643f0450536d90f4081e5f7e553525356c7f","datavalue":{"value":"contradiction of logic","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q1565472$AD6F653B-69DF-4276-AC5B-E2E150CF1AE9","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"e57982f2e2eed2a021f18bb334adbb56b4a88c1b","datavalue":{"value":"contradiction of set theory","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q1565472$259CBBCA-B492-4C9D-9738-CD3D9EFAC50C","rank":"normal"}],"P1460":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1460","hash":"57f7fea50d2ce1b39b695c4a1313582eed405e38","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5976449,"id":"Q5976449"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1565472$AF06150E-F003-4262-B82F-64E3C8712FAA","rank":"normal"}],"P1643":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"b954ce9cdc9043f2f8edd2ed4f6e8e4ce6fd6829","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3676186,"id":"Q3676186"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"33789b39ecfbfc1ea0b6d02ce0deff4bd77ad5dc","datavalue":{"value":{"amount":"+0.9270457","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1565472$3E097A88-26FE-48D4-BB39-54BE1D7B9994","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"525ce291187fad07d648a27fa4b4fa72119d4992","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5586200,"id":"Q5586200"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"f170065bd9527fa35fc93c93e00341d8eb4a8fd9","datavalue":{"value":{"amount":"+0.9252765","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1565472$895454FB-39C8-47B2-B9F5-EE311CB9C6DB","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"41c6a0cf873e5731df98b6609d4750229796621b","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3259060,"id":"Q3259060"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"97715161397536c83f3d7bb454f8a90b3e482241","datavalue":{"value":{"amount":"+0.9115043","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1565472$50992F1C-4FE3-4840-ABD6-68D36D937BED","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"3989c119a35337eb8dc2f00b77facc53f63d4ee6","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3333011,"id":"Q3333011"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"2b8ebd304c5d8f0a56f25ecf18e5506d9687b4db","datavalue":{"value":{"amount":"+0.88243175","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1565472$26A85F16-11A0-4E64-A496-4AB73F6F06ED","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"3f9a44917aa0ad4efcd4d655dd2abb7430bb7d9b","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3792653,"id":"Q3792653"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"02da54608f095cd88dc5153d4d2101ff38370be9","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8760638","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1565472$D22CE1E7-C122-44A6-85AF-E9A7C90CA2E1","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"36d780e9fe61b07c1a68fdd6712d35520cec3880","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3346291,"id":"Q3346291"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"55ab9f214cae5dc1e67d784c84b78ed2f815b723","datavalue":{"value":{"amount":"+0.86548465","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1565472$3A847DF9-B61B-47C5-918D-B19A696F2940","rank":"normal"}]},"sitelinks":{"mardi":{"site":"mardi","title":"Publication:1565472","badges":[],"url":"https://portal.mardi4nfdi.de/wiki/Publication:1565472"}}}}}