{"entities":{"Q1896645":{"pageid":1907387,"ns":120,"title":"Item:Q1896645","lastrevid":71097831,"modified":"2026-04-13T19:27:55Z","type":"item","id":"Q1896645","labels":{"en":{"language":"en","value":"On the mathematics of the first law of thermodynamics. 150 years of ``Bemerkungen \u00fcber die Kr\u00e4fte der unbelebten Natur'' by J. R. Mayer"}},"descriptions":{"en":{"language":"en","value":"scientific article; zbMATH DE number 792553"}},"aliases":{},"claims":{"P31":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P31","hash":"fd5912e4dab4b881a8eb0eb27e7893fef55176ad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":56887,"id":"Q56887"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$4DFA9418-2763-47BD-860C-C2301DC36896","rank":"normal"}],"P159":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P159","hash":"41044024b8b38387a55ac808b9998701b15ec5be","datavalue":{"value":{"text":"On the mathematics of the first law of thermodynamics. 150 years of ``Bemerkungen \u00fcber die Kr\u00e4fte der unbelebten Natur'' by J. R. Mayer","language":"en"},"type":"monolingualtext"},"datatype":"monolingualtext"},"type":"statement","id":"Q1896645$571CC752-4C96-4FCF-845E-97D1587256D0","rank":"normal"}],"P225":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P225","hash":"382c06d5950dc35df655e8dfaeb3aceb9b3e9689","datavalue":{"value":"0854.01014","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$077AEF7D-7CE5-4A81-B1B8-F731DC460F6E","rank":"normal"}],"P27":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P27","hash":"36d5df13c9a3c8dbb1209cc373d3885038f25f8b","datavalue":{"value":"10.1007/BF03322236","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$CF68F724-2CFE-4BC8-9894-C08687C239CC","rank":"normal"}],"P16":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"cc45e6b9322bed7360e4aac2a42f8c73614b44f3","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":1787138,"id":"Q1787138"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$81143567-49BA-46FF-8F72-D008C2F47911","rank":"normal"}],"P200":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P200","hash":"12982252bdbf08365fdfe453232fb6e734596979","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":189241,"id":"Q189241"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$4B377C00-A095-4409-9692-C3D063B69B04","rank":"normal"}],"P28":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P28","hash":"846c3948b65d14340e25df78828d728925bfe86e","datavalue":{"value":{"time":"+1997-01-19T00:00:00Z","timezone":0,"before":0,"after":0,"precision":11,"calendarmodel":"http://www.wikidata.org/entity/Q1985727"},"type":"time"},"datatype":"time"},"type":"statement","id":"Q1896645$CE164776-56FE-4A02-B206-2FE22EE7887C","rank":"normal"}],"P1448":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1448","hash":"b3afed65c953ac136c3f6883664c0d0d28a85984","datavalue":{"value":"Im Jahre 1842 erschien die Abhandlung ``\u00dcber die Kr\u00e4fte der unbelebten Natur''. Ihr Autor, der Physiologe Julius Robert Mayer, erf\u00fcllt damit die drei Kriterien von Breger [\\textit{H. Breger}: Die Natur als arbeitende Maschine. Frankfurt/New York (1982), S. 64], nach denen ein Wissenschaftler als Entdecker des Energiesatzes gelten kann: Ihm war die Universalit\u00e4t des Energieprinzips bewu\u00dft, er hatte Klarheit \u00fcber die Bedeutung des Begriffs der mechanischen Arbeit, er berechnete das mechanische W\u00e4rme\u00e4quivalent. Motiviert durch seine ``langj\u00e4hrige Auseinandersetzung mit dem Werk [``The tragicomical history of thermodynamics 1822-1854''. New York-Heidelberg-Berlin: Springer-Verlag (1980; Zbl 0439.01012)] von \\textit{C. Truesdell}, von dem [er] das meiste gelernt habe, selbst wenn [er] teilweise zu entgegengesetzten Resultaten gekommen'' ist (S. 18), veranla\u00dft durch den 150. Jahrestag des Erscheinens der Mayerschen Arbeit, untersucht der Verfasser der vorliegenden Arbeit (in Erg\u00e4nzung fr\u00fcherer thermodynamischer Arbeiten zur ``Mathematik des Zweiten Hauptsatzes'') die Frage, ob es eine dem Ersten Hauptsatz der Thermodynamik ``gleichsam auf den Leib geschnittene, einfache Mathematik gibt'' (S. 15). Es wird gezeigt, da\u00df man die mit dem Ersten Hauptsatz zusammenh\u00e4ngende Mathematik ``in zwei Teile von deutlich unterschiedlichem Schwierigkeitsgrad segmentieren kann, wobei man f\u00fcr die Formulierung des `1. Hauptsatzes' und die Bestimmung des `mechanischen W\u00e4rme\u00e4quivalents' ... nur den elementaren, d.h. im wesentlichen auf den 4 Grundrechenarten fu\u00dfenden und daher einem Mayer durchaus zug\u00e4nglichen -- Teil ben\u00f6tigt, w\u00e4hrend der zweite ... der Differential- und Integralrechnung der Funktionen von mehreren Variablen zuzurechnende Teil ... bei der weiteren Ausgestaltung der Theorie zum Einsatz gebracht worden ist'' (S. 16/17). Die Untersuchungen werfen ein neues Licht auf Mayers Verst\u00e4ndnis des Energiesatzes, auf seine Definition des mechanischen W\u00e4rme\u00e4quivalents, aber auch auf den Priorit\u00e4tsstreit zwischen Joule und Mayer.","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q1896645$1C38BD01-0B24-4744-8FD0-0560AE035B5D","rank":"normal"}],"P226":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"7bfd0f006165ee82fae761f80e1a04a7310780c9","datavalue":{"value":"01A55","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$C3945E32-9ABF-4473-A000-B437C66ED710","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"58c48c842fe052d17d486dbe03edbe44ea594f59","datavalue":{"value":"80-03","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$44D42258-FB2B-4DC2-B69E-137A1CC4283C","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"d3a2d1240164c8ddd5866f2ec6f6efc3a286b899","datavalue":{"value":"80A10","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$2D5D3107-A72C-4A13-89E3-4D5D60B6C103","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"767b4f17e67a1a7dae4963c8efe191d6ccab7cec","datavalue":{"value":"53A45","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$C1F5A526-B684-4B57-86D0-409B8EFEA96A","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"053eea42d84c63fc473300158a3f62b65ac91f68","datavalue":{"value":"26B99","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$1E7FD3AC-B621-4E1F-9F1C-24B0DAA8DA66","rank":"normal"}],"P1451":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1451","hash":"d6061c95e1338b2c43193126ee76c0cc4b4297dd","datavalue":{"value":"792553","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$F72BC46D-1B6A-4DB0-BE4F-F0D65DA5E8A9","rank":"normal"}],"P1447":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1447","hash":"633631cc275cfa28ef4540b7b6c1dd40e37eae37","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":817410,"id":"Q817410"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$D6C628F8-EEF4-4854-A4AE-322A8AEECB97","rank":"normal"}],"P1460":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1460","hash":"57f7fea50d2ce1b39b695c4a1313582eed405e38","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5976449,"id":"Q5976449"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$328C5365-238C-4DC3-9133-EFB65FC07184","rank":"normal"}],"P223":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"0524a0eb80b29ffcf327b20e37c00953a91dbf40","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5804841,"id":"Q5804841"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$835ECEAD-CF0A-43FD-B0DE-DCB843BF74B2","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"c6456ca2ed0f4f7980873515bb0c94807a9725b5","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5592458,"id":"Q5592458"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$EBE122CA-8C7F-47D6-AC7E-61B8FA4FC203","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"ad2120c1f211405185afad5d450fb63a1944bc89","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3272555,"id":"Q3272555"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$A25743B7-CF4C-4359-A6F7-AD0F052DD51D","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"6500265e16a4e20724d7f8d28befd8c8039022fe","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5831747,"id":"Q5831747"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$B77D9FE1-BBA8-47CA-8707-00548A22B0A9","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"db426d94843576dcb25c230bf6756da613bf17a4","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5816503,"id":"Q5816503"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$DB673E17-3031-4CC2-A458-874E8191BBD8","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"1a0f9d0705b9f7b30c08c2c4573ea6ac2b7424b7","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4158538,"id":"Q4158538"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$976A35E3-DBB5-4D84-AB9E-21FEA416FDCE","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"57077532b07ff88fcd2721d091f73430f5a3ddb3","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3880798,"id":"Q3880798"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$0E202F3E-5800-41A6-975F-B9F1DBB2856E","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P223","hash":"72059ea348b9a9f502a0604a6bed0941429fafe4","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4177992,"id":"Q4177992"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q1896645$DF78D016-E58A-4528-8DB7-4E83A203EEC9","rank":"normal"}],"P205":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P205","hash":"9acdf3b39bd48cacd4d6fe9d65576896d9727770","datavalue":{"value":"https://doi.org/10.1007/bf03322236","type":"string"},"datatype":"url"},"type":"statement","id":"Q1896645$CD423E39-7E21-4B44-9A7B-76B9DA8D469D","rank":"normal"}],"P388":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P388","hash":"1a70ec5fd797ba093a5b8a2992686617d52ddc42","datavalue":{"value":"W2059403396","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q1896645$5A4D754B-15DB-43ED-9A03-532CC9C3E6C3","rank":"normal"}],"P1643":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"e24dbfa45b41a14082d4ebc001cd22fecca709fa","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4656316,"id":"Q4656316"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"584776b7efce9e0c49ef500a022d92677a01009f","datavalue":{"value":{"amount":"+0.692206084728241","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1896645$89A7D036-8673-4679-8669-D8A3C82DA915","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"ab9a621cc32063df5cfee63a8d83c734fb51d29c","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":1711776,"id":"Q1711776"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"766c46b561181844800e7c65267a41d9db6fb567","datavalue":{"value":{"amount":"+0.649124801158905","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1896645$BABF4F1B-A6BF-49F1-A3E5-41F4ACBB2C2E","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"87018f82cbd7d315b50750d72568490afccbaf7d","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5297915,"id":"Q5297915"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"53cbcb6716613fa00b31dd5fd7e3681ad57d40fc","datavalue":{"value":{"amount":"+0.6473969221115112","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1896645$17527802-EEAA-4F21-9B4F-400411D5E1E4","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"58e7e59b37ff8c22c184584266fe91bbe3f38d5a","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3219235,"id":"Q3219235"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"c4259cce08ebd8f586c157591a5f491a71a2e6a3","datavalue":{"value":{"amount":"+0.6451683044433594","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1896645$5C0CA448-82E7-49CD-B600-570D1F332801","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"64d0c73021b2194cfe719eb627bf4f7cd94238c5","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3733040,"id":"Q3733040"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"1a13fc3f09ed51508d93bd7ebfa8bb1f4eb49212","datavalue":{"value":{"amount":"+0.6403459906578064","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q1896645$90E9D2E0-6307-43F6-815B-1098C77642A7","rank":"normal"}]},"sitelinks":{"mardi":{"site":"mardi","title":"On the mathematics of the first law of thermodynamics. 150 years of ``Bemerkungen \u00fcber die Kr\u00e4fte der unbelebten Natur'' by J. R. Mayer","badges":[]}}}}}