{"entities":{"Q2361645":{"pageid":2372388,"ns":120,"title":"Item:Q2361645","lastrevid":74090307,"modified":"2026-04-14T18:19:43Z","type":"item","id":"Q2361645","labels":{"en":{"language":"en","value":"Stochastics. Discrete probability and combinatorics"}},"descriptions":{"en":{"language":"en","value":"scientific article; zbMATH DE number 6737882"}},"aliases":{},"claims":{"P31":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P31","hash":"fd5912e4dab4b881a8eb0eb27e7893fef55176ad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":56887,"id":"Q56887"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2361645$2905394E-FCC3-418F-A591-66F154C14954","rank":"normal"}],"P159":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P159","hash":"ca94c9519e42e28be9bb79f4b98263ef628445d7","datavalue":{"value":{"text":"Stochastics. Discrete probability and combinatorics","language":"en"},"type":"monolingualtext"},"datatype":"monolingualtext"},"type":"statement","id":"Q2361645$36399D0B-16D5-4E48-A7A6-299C9A1CD508","rank":"normal"}],"P225":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P225","hash":"35bd748910f38af6e662d2433e0487c3ae318f05","datavalue":{"value":"1388.60001","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$C3AD4E16-B271-4CF9-8DD9-B9B179B5B966","rank":"normal"}],"P27":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P27","hash":"3ffc9024027579b15be7bd34fa1d52c03339b44e","datavalue":{"value":"10.1007/978-3-319-57595-7","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$67D99357-D7C6-4183-87B1-E6C12999B7B7","rank":"normal"}],"P16":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"6cad138d695e7123830c9e9f4efab4bf868f7073","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":444167,"id":"Q444167"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2361645$A527F6EC-773A-4371-947D-75D513EF39EF","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"e7330faa8aa9bfbfa602624605066aa6301d76b4","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":208754,"id":"Q208754"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2361645$85A7FF77-7801-4E05-9ABC-4A7968789F90","rank":"normal"}],"P200":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P200","hash":"68f35d838e4442da633431249e1595aad83d518f","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":213417,"id":"Q213417"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2361645$8231EAF0-D9CA-4B77-909E-3EE2A5F67F67","rank":"normal"}],"P28":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P28","hash":"758f9fd6df3ac6c3368addd89bd0f25a24f95ed3","datavalue":{"value":{"time":"+2017-06-30T00:00:00Z","timezone":0,"before":0,"after":0,"precision":11,"calendarmodel":"http://www.wikidata.org/entity/Q1985727"},"type":"time"},"datatype":"time"},"type":"statement","id":"Q2361645$82FCCC7C-DC72-46E2-B2D7-D735E765F6BE","rank":"normal"}],"P1448":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1448","hash":"6370aaaa51187bceb4d7e843f568b5118b5ee28b","datavalue":{"value":"Das vorliegende Buch gliedert sich in 7 Kapitel sowie ein Literatur- und ein Sachverzeichnis:   1. \u00dcber Zufall und Wahrscheinlichkeit -- 2. Modellieren von einfachen Zufallsexperimenten -- 3. Mehrstufige Zufallsexperimente und Z\u00e4hlen elementarer Ereignisse -- 4. Anwendungen in Biologie, Kryptologie und Algorithmik -- 5. Kombinatorik -- 6. Bedingte Wahrscheinlichkeiten und Unabh\u00e4ngigkeit -- 7. Zufallsvariablen und Erwartungswerte.   Innerhalb der 7 Kapitel findet man insgesamt 85 Beispiele, mehr als 370 Aufgaben sowie mehr als 100 Kontrollfragen und weiterhin jeweils am Kapitelende insgesamt nochmal 77 Kontrollaufgaben und L\u00f6sungen zu ausgew\u00e4hlten Aufgaben.   Inhaltlich geht es um endliche diskrete Wahrscheinlichkeitsr\u00e4ume, die als Paar (S,P) beschrieben werden (S: endliche Menge, Ergebnismenge, P: Wahrscheinlichkeitsma\u00df\\ auf S). Auf die Begriffsbildung des ``Ereignisfeldes'' (Potenzmenge zu S) wird verzichtet. Die ``Axiome von Kolmogorov'' finden lediglich Erw\u00e4hnung in Hinweis 2.1 auf S. 24, jedoch sucht man vergeblich nach ``Kolmogorov'' im Sachverzeichnis. Die in Hinweis 2.1 angek\u00fcndigte ``vollst\u00e4ndige Definition'' sucht man im Buch ebenso vergebens, da das Buch keinerlei Definitionen ausweist sondern lediglich eine Vielzahl von fast 50 numerierten Begriffsbildungen enth\u00e4lt, wobei bekannte Begriffe wie z.B. die ``Binomialverteilung'' im Buch nicht vorkommen, vgl. Begriffsbildung 7.9. Der Bernoulli-Proze\u00df\\ (Bernoulli-Schema) ist Gegenstand der Begriffsbildung 7.8. Auf S. 323 wird der ``Median'' erw\u00e4hnt, f\u00fcr den es aber keine Begriffsbildung gibt. Ebenso stehen die Begriffe ``Normalverteilung'' und ``Abweichungen von der Normalverteilung'' bzw. ``Entfernung zur Normalverteilung'' auf S. 171 etwas allein im Raum und werden in keiner Begriffsbildung n\u00e4her bestimmt. Die Begriffe ``Streuung'' (``Varianz'') sind schon nicht mehr inhaltlicher Gegenstand des Buches.   Zusammenfassend kann eingesch\u00e4tzt werden, dass dieses Buch inhaltlich weniger in die Tiefe geht als manches bekannte Schulbuch an deutschen Gymnasien. Damit ist es weniger als Lehrbuch sondern viel mehr als umfangreiche Aufgabensammlung von Interesse, wenn nach weiteren Aufgaben oder Beispielen zur elementaren Wahrscheinlichkeitsrechnung gesucht wird. Auffallend ist hier der starke Bezug zur Kryptologie, was sich auch im knapp verfassten Literaturverzeichnis widerspiegelt. Das Literaturverzeichnis (insgesamt 6 Titel) enth\u00e4lt keinerlei Titel zur Wahrscheinlichkeitsrechnung, sondern insbesondere 4 Titel zur Kryptologie, Kryptografie, Logik und \u00c4hnlichem (vgl. [\\textit{D. W\u00e4tjen}, Kryptographie. Grundlagen, Algorithmen, Protokolle. 2nd ed. Heidelberg: Spektrum Akademischer Verlag (2008; Zbl 1187.94030); \\textit{K. Freiermuth} et al., Einf\u00fchrung in die Kryptologie. Lehrbuch f\u00fcr Unterricht und Selbststudium. Wiesbaden: Vieweg+Teubner (2010; Zbl 1195.00031); the second author, Berechenbarkeit. Logik, Argumentation, Rechner und Assembler, Unendlichkeit, Grenzen der Automatisierbarkeit. Lehrbuch f\u00fcr Unterricht und Selbststudium. Wiesbaden: Vieweg+Teubner (2011; Zbl 1209.00022)] sowie den Titel [Formale Sprachen. Endliche Automaten, Grammatiken, lexikalische und syntaktische Analyse. Wiesbaden: Springer Vieweg (2013)] von \\textit{H.-J. B\u00f6ckenhauer} und dem zweiten Autor). Zwei weitere Literaturzitate passen noch weniger zum Buch und finden dort auch keine Erw\u00e4hnung: der Fantasy-Roman \\textit{Ensel und Krete} (2002) des Comic-Autors Moers (vielleicht sind es hier die ``Zamonischen Zahlensysteme'', die Anla\u00df\\ waren, den Titel zu zitieren?) und das Comic-Heft Nr. 12 \\textit{Asterix bei den Olympischen Spielen} von 1985 von den Asterix-Erfindern Goscinny and Uderzo, das keinerlei mathematischen Bezug hat.   Das Vorwort endet mit dem Satz: ``Wir w\u00fcnschen allen im Lehr- und Lernprozess Involvierten viel Vergn\u00fcgen beim Verwenden dieses Lehrmittels und dem spannenden Studium der Grundlagen der Wahrscheinlichkeitstheorie''. Ein zweiter Band zur ``Erweiterung auf allgemeine Wahrscheinlichkeitsr\u00e4ume sowie stochastische Tests`` wird im Vorwort angek\u00fcndigt.","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$08F5666A-BB2D-4ECA-8BD0-2802D83E3A44","rank":"normal"}],"P1447":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1447","hash":"950a7d485e42e1ac66e78949d35ae3ced01f87f1","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":587176,"id":"Q587176"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2361645$EB3DA3D9-D94C-4FFA-9B31-758CB20C4CEA","rank":"normal"}],"P226":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"3abd516cf1ed91f6e6d0cecab4abda87285db3d3","datavalue":{"value":"60-01","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$7782347F-6389-4AF6-8D24-E7FDBE9CDB5F","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"4b7275e0d4b526075acce84a242d8537e929bb2d","datavalue":{"value":"60C05","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$41D5A64E-5F82-4FF7-BEA7-F274BBD0FB3F","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"dcefd1e200eae54420c5080733f6b5a349da9f6a","datavalue":{"value":"11T71","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$26DE13D3-3C6F-43B3-9372-51B52DC99CF0","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"b3f5570531d36cdad95fcc8cba24a2dabc5fbbbf","datavalue":{"value":"94A60","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$C1D4238E-0551-468A-A40F-D70911D73E49","rank":"normal"}],"P1451":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1451","hash":"4cf03c8da567b4888035c47ee2d36d01a41e1fcd","datavalue":{"value":"6737882","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$C8C51CE1-4744-400D-A738-525FA16E8A84","rank":"normal"}],"P1450":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"43220ce5f8cb73197d942b26d6b10398c4e931f2","datavalue":{"value":"random experiment","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$AE0E0601-4843-46E6-AF15-42E80DF0649F","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"909cd8717a7b7170ef5780aacfa2c0c17aeca916","datavalue":{"value":"discrete finite probability space","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$17CDF1CE-8ECB-4FA7-9749-3AC7DBCB3660","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"94a83d1d56bf6ca7e52e580d8d3c7511e7582d3e","datavalue":{"value":"Bernoulli process","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$AC74BE39-52FE-4BE2-A895-1CC3323671EF","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"795a39bb58c9df13a4a6f8dc3937dab279a8d5eb","datavalue":{"value":"tree diagram","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$78F0E40D-E18D-4A1E-824C-685D4D53EAB8","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"c4e653c8576bfcde6667443ff2b19a8bfbebdcf2","datavalue":{"value":"four-field table","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$60AF9338-57E1-4F74-AEEA-06A3C32F1DB2","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"12242fa8192ff64eef533b0948d24cb70646b59c","datavalue":{"value":"conditional probability","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$5E547670-2137-4B8B-81B5-81C521ABC9B2","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"50d7a67ff7b31e3354e826ffe436e0fdda521f5a","datavalue":{"value":"stochastic independence","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$68E558EF-90E6-463C-B0F0-A69DCF8D4A36","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"6cd16ee5791d1e419ec8a989f06bc35bdb6647bf","datavalue":{"value":"expected value","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$B68A267D-C97B-4801-8280-9F00CCF0015C","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"0e660f3755b619a48e6cf1990d0c25cbb9f6a3c7","datavalue":{"value":"Bayesian formula","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$FC68630A-BA2D-4E9F-A0B3-F6D413E0C9B7","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"459ffded74521c7177e183238b11e0b004784b7c","datavalue":{"value":"combinatorics","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$832C93AA-EFF5-4226-A7F6-38D97880EF4C","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"ea47c6fd624caef33a7341c43ca3518721899139","datavalue":{"value":"cryptology","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$B791AE56-8252-4B99-9DAB-EEE5494F83E6","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"1cff04c0989600d34f5f076122e7a5385db9f140","datavalue":{"value":"crypto-systems","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$09A67DD3-861C-4798-9E8F-C1E8573FA4A6","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"5077204e6c76d0f44f8781e0026f0ab80ed3105f","datavalue":{"value":"Quicksort algorithm","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$44509984-1427-4A7D-BBD4-D953B2238B9C","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"fedee455709d21a3115c88523de4688cb75b11e3","datavalue":{"value":"ciphering method","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2361645$396124FD-B6FF-4E67-8607-5E6E4964BD43","rank":"normal"}],"P1460":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1460","hash":"57f7fea50d2ce1b39b695c4a1313582eed405e38","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5976449,"id":"Q5976449"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2361645$92406206-DE0D-4FA3-B01B-3519D9308D6F","rank":"normal"}],"P205":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P205","hash":"75c7faa5b880571abb8c85760c3a889a27b553cd","datavalue":{"value":"https://doi.org/10.1007/978-3-319-57595-7","type":"string"},"datatype":"url"},"type":"statement","id":"Q2361645$6A332A57-AB47-42D9-921B-9EBC82F1275B","rank":"normal"}],"P388":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P388","hash":"767556da3487aacdde61ed11b259b28e4de54623","datavalue":{"value":"W2786464091","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2361645$0C56544C-5A93-4E4A-8082-194FFB28B012","rank":"normal"}],"P1643":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"8aa397791d48b783a0809e84f8b39333e7f057d0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":2189834,"id":"Q2189834"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"67214a1e642d082763a12e16dcff59130864fefe","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7729109525680542","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2361645$B42DB1AE-E2AC-4F56-92EA-D230978F0912","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"96140f9005689d11c6e65a1bb04cc206187d2834","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5891028,"id":"Q5891028"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"709fa00d89a73c5238d916d4a1800831ab574c60","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7560496926307678","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2361645$C828CE53-4551-421F-9F8D-3DCC2B33C303","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"9d809ea5730e890488de613d7fc8299b3027f05b","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":2785511,"id":"Q2785511"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"1b65b1c2e3ce3993ae6af798c58a7f236c5681db","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7485275864601135","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2361645$812686E9-3BFC-4A46-8EBA-99BD38BD6355","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"0d5feede7f13984fb05eda0be463900acb940991","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5121973,"id":"Q5121973"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"b1886e376d93d5475ea0ef6692ce9872c571aa3a","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7471892237663269","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2361645$06D8DEE7-E7EA-4D69-BD29-ED55F453DED3","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"a7c00cc679653c1e36521bc27291085ae05d2dad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4443868,"id":"Q4443868"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"55eef5ec3818ae488ccfa19c522bcf51c79fdbad","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7413842678070068","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2361645$2005AEF3-B6E3-4DB9-91AD-C8040DFD2EA1","rank":"normal"}]},"sitelinks":{"mardi":{"site":"mardi","title":"Stochastics. Discrete probability and combinatorics","badges":[],"url":"https://portal.mardi4nfdi.de/wiki/Stochastics._Discrete_probability_and_combinatorics"}}}}}