{"entities":{"Q2715629":{"pageid":2726368,"ns":120,"title":"Item:Q2715629","lastrevid":82954001,"modified":"2026-05-06T22:32:18Z","type":"item","id":"Q2715629","labels":{"en":{"language":"en","value":"Basics of theoretical computer science with applications. An introduction for students of computer science, business informatics and technical computer science"}},"descriptions":{"en":{"language":"en","value":"scientific article; zbMATH DE number 1599788"}},"aliases":{},"claims":{"P31":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P31","hash":"fd5912e4dab4b881a8eb0eb27e7893fef55176ad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":56887,"id":"Q56887"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2715629$A28EAD87-82D0-4870-B51B-4F8DF9726919","rank":"normal"}],"P225":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P225","hash":"03202428a0ed94b4047422196233bb89e60438ba","datavalue":{"value":"0995.68051","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2715629$34044E31-27D1-4047-B943-7F679117303B","rank":"normal"}],"P16":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"cb801380518e55f8c8e3faed87124ca7b4a4878d","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":366329,"id":"Q366329"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2715629$EB76DAF0-7E21-4CB4-9196-210B686234B4","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"4ac343c0716c982fda9d38f15ac90bb086c8d35d","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":590550,"id":"Q590550"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2715629$342C68AE-1A20-4C2E-B133-67740B7845D7","rank":"normal"}],"P28":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P28","hash":"20aab58907e368aba86cf6b754c5304b6acb2033","datavalue":{"value":{"time":"+2001-05-17T00:00:00Z","timezone":0,"before":0,"after":0,"precision":11,"calendarmodel":"http://www.wikidata.org/entity/Q1985727"},"type":"time"},"datatype":"time"},"type":"statement","id":"Q2715629$EFD1FD54-7C23-4602-AB12-150E67E9DF74","rank":"normal"}],"P226":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"23e7cdaf2e82f5cc864274e843d1c5be36653b9f","datavalue":{"value":"68Q01","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2715629$52A1A31B-65B7-43A7-BBE3-45C9F6B51EA5","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"98c5206e338942c77451c20a9a5ffe8ae1a4cf18","datavalue":{"value":"68-01","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2715629$7A484F6F-6CBD-419D-9406-76EC276F81EC","rank":"normal"}],"P1451":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1451","hash":"9ed077223c99bc3a2947665d3194b292e8291b4b","datavalue":{"value":"1599788","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q2715629$0DF24264-B79A-4AE9-B33E-E76E7AF41EE0","rank":"normal"}],"P1450":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"6c9735f1167df766bb7e33e6d0f45c52d40ede0c","datavalue":{"value":"automata and formal languages","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2715629$FE9E8B21-F43C-4A94-9B7B-95DC5D9E6422","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"c4f2891ec95ee556b0ac2cc2dddee3d77811bd94","datavalue":{"value":"computability","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2715629$8627B26E-F29F-4F56-A052-2F447970D9B5","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"c5f8382ba04f9f05f645b4d0e4b9ea28f0619583","datavalue":{"value":"complexity","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2715629$15CF9044-1C71-4F48-81A3-45A41F9CCF7D","rank":"normal"}],"P1460":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1460","hash":"57f7fea50d2ce1b39b695c4a1313582eed405e38","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5976449,"id":"Q5976449"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2715629$A4431DBD-39C6-4AA9-A9EA-0CBBAB8B93AF","rank":"normal"}],"P1643":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"eca86432714a48fe3e76526b74b28ec9e85f37c0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4530301,"id":"Q4530301"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"1f5bad60f5d71e07f84653e70422d32de406082f","datavalue":{"value":{"amount":"+1.0","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$23DAD073-B362-4B81-9275-76156F9DBA09","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"67660a50cd93829a5dfd85301e4fef45c7db0609","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3010639,"id":"Q3010639"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"713f86eb489dd0dd9ebac4fee09031b0dba292a9","datavalue":{"value":{"amount":"+0.9042287","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$63D50393-EB6C-499A-9174-8A1992CC44FC","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"8b726fc4033584af16f1e0f86f40d2b6e19b0553","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4220562,"id":"Q4220562"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"668b46d2074aa64e4c9caf08f358341d1a2011dd","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8542418","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$525BBF6F-C771-4E8B-A7A5-2EFB478ED9BC","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"418d10c30cbfad13cf9f1356ec167ec13677ed73","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":2785480,"id":"Q2785480"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"733efafa0abe594610d65bb47dffa3317bfa5556","datavalue":{"value":{"amount":"+0.85300773","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$5B5D3C61-6BED-412D-95D7-53C53AA3CF78","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"c9122f11abbeaebee5bbe29b165483184333fb05","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4443386,"id":"Q4443386"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"e04e2fe70fc3df0595805288ceba2d3d94c75c43","datavalue":{"value":{"amount":"+0.84606636","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$0BB284BA-1ED8-4009-939C-211A1269DCAF","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"c26a63dd533089101a3c2594b3f9df37eef477fe","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4955544,"id":"Q4955544"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"23e46898285f623096b11956ab0d3db4feb63052","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8424697","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$895D2B31-B149-43E4-A4D2-38D11E39721A","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"58a534cd4273e96397257e5dad979943d2a966d2","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5452363,"id":"Q5452363"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"ae3d162599fdabe1877ccff171e77c999d281293","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8404299","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$EE4423A6-0F98-4BFD-895F-ED8527D45339","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"7ba932685d6e1597913b30cbece121003f9334ca","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":1336487,"id":"Q1336487"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"2c0e79439dd3a1b9c76c930dbf6351400fbf60b2","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8389417","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$87F88C77-BE15-4473-99BC-410EC7D7402A","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"afc0d9b58a2690efcfa7d5bc589722c2bd0f01ae","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4023529,"id":"Q4023529"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"767d1ce4dcacbdaad06297a42a05203fc61b8469","datavalue":{"value":{"amount":"+0.83709514","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"ac3c626774dcd0d16f89557f66586245841a01db","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6767936,"id":"Q6767936"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q2715629$5318D2EF-A95C-406B-9F8A-B12C66C7B80F","rank":"normal"}],"P159":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P159","hash":"4d738a3cb90ef21b644d8b6b85e961d22ee83c00","datavalue":{"value":{"text":"Basics of theoretical computer science with applications. An introduction for students of computer science, business informatics and technical computer science","language":"en"},"type":"monolingualtext"},"datatype":"monolingualtext"},"type":"statement","id":"Q2715629$1C754525-78A6-4016-B082-2A11FD64D4CD","rank":"normal"}],"P1448":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1448","hash":"3368b2348a5884a01dd7820dba2d68666a32d742","datavalue":{"value":"Das Buch behandelt zum einen die Gebiete der theoretischen Informatik, die \u00fcblicherweise in einer entsprechenden Grundvorlesung behandelt werden, erg\u00e4nzt diese aber zum anderen durch einige nicht allgemein \u00fcbliche Gebiete und legt vor allem sehr viel Wert auf Motivation der Konzepte und deren Anwendung. Der letzte Aspekt d\u00fcrfte das gr\u00f6\u00dfte Interesse finden und macht den Reiz dieses Buches aus. Das inhaltliche Hauptaugenmerk des Buches liegt bei endlichen Automaten und regul\u00e4ren Sprachen, die fast die H\u00e4lfte des Buches ausmachen. Den zentralen Teil bilden hierbei die endlichen Automaten ohne Ausgabe zur Akzeptanz von regul\u00e4ren Sprachen und deren Erzeugung durch regul\u00e4re Grammatiken bzw. regul\u00e4re Ausdr\u00fccke. Ausf\u00fchrlich werden auch kontextfreie Sprachen und Kellerautomaten und ihre Eigenschaften untersucht. Typ-0- und Typ-1-Sprachen und Turing-Maschinen bzw. linear beschr\u00e4nkte Automaten als deren Akzeptoren werden relativ kurz behandelt. In allen F\u00e4llen werden verschiedene Varianten der Automatentypen und Grammatiken und die zugeh\u00f6rigen \u00e4quivalenzen sowie Normalformen, Pumping-Lemmata und Abschlusseigenschaften angegeben. Im Gegensatz zu vielen herk\u00f6mmlichen Lehrb\u00fcchern werden aber auch Automaten mit Ausgabe und endliche Transducer als deren Verallgemeinerung ausf\u00fchrlich betrachtet. Dar\u00fcberhinaus werden auch den endlichen Automaten nahestehende Netzwerke wie zellulare Automaten und Petri-Netze behandelt. NEWLINENEWLINENEWLINEGro\u00dfes Interesse d\u00fcrften die motivierenden Beispiele in den einleitenden Teilen finden. Hier werden sowohl Objekte der Praxis (wie der Automat zur Einlasskontrolle im Schwimmbad) als der Informatik (Automat zur Addition bzw. Parit\u00e4tspr\u00fcfung) finden. Diese Beispiele werden je nach Bedarf modifiziert und verallgemeinert (z. B. von Abfertigung einzelner Personen zu Folgen von Personen). Aus diesen Beispielen entwickelt sich die Theorie in einer relativ nat\u00fcrlichen Weise. Diese Teile sind auch didaktisch sehr gelungen. Erg\u00e4nzt werden die einf\u00fchrenden Beispiele durch Abschnitte, die vollst\u00e4ndig Anwendungen der Konzepte gewidmet sind. So erfolgt z. B. bei den regul\u00e4ren bzw. kontextfreien Sprachen ein Ausblick auf Suchmaschinen bzw. auf den Compilerbau und auf ihre Bedeutung im Zusammenhang mit XML-Sprachen. Leider werden nicht alle behandelt, wie es w\u00fcnschenswert w\u00e4re; so ist der elektronische Handel als Anwendungsfeld der regul\u00e4ren Sprachen eigentlich nur durch ein einfaches Beispiel skizziert. Auf der anderen Seite lassen die Autoren einige Beweise (f\u00fcr teilweise wichtige Aussagen) fort oder geben nur die Konstruktion an, die sie noch durch ein Beispiel illustrieren, \u00fcberlassen aber dem Leser den eigentlichen Beweis bzw. verweisen auf andere Lehrb\u00fccher. Das letzte Viertel des Buches machen drei Abschnitte zur Berechenbarkeit (auf der Basis von Turing-Maschinen bzw. Loop-, While- und Goto-Konstrukten), Entscheidbarkeit (Existenz und Beispiele von unentscheidbaren Mengen) und Komplexit\u00e4t (Klassen P und NP, Existenz NP-vollst\u00e4ndiger Probleme, Beispiele daf\u00fcr und Heuristiken zu ihrer approximativen L\u00f6sung) aus.","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q2715629$40D47D3F-6790-4562-B5AA-0DB8688FE512","rank":"normal"}],"P1447":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1447","hash":"b66b8f73daeece0054a41db06e7bb7519b2fb73c","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":587825,"id":"Q587825"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q2715629$ED845B97-1D95-492F-9ECC-2E0A7FE307A4","rank":"normal"}]},"sitelinks":{"mardi":{"site":"mardi","title":"Basics of theoretical computer science with applications. An introduction for students of computer science, business informatics and technical computer science","badges":[],"url":"https://portal.mardi4nfdi.de/wiki/Basics_of_theoretical_computer_science_with_applications._An_introduction_for_students_of_computer_science,_business_informatics_and_technical_computer_science"}}}}}