{"entities":{"Q3221364":{"pageid":3232072,"ns":120,"title":"Item:Q3221364","lastrevid":110458283,"modified":"2026-11-17T02:24:03Z","type":"item","id":"Q3221364","labels":{},"descriptions":{"en":{"language":"en","value":"scientific article; zbMATH DE number 3888883"}},"aliases":{},"claims":{"P31":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P31","hash":"fd5912e4dab4b881a8eb0eb27e7893fef55176ad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":56887,"id":"Q56887"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q3221364$5C1A57A0-5147-424E-B901-58DAFCC42F57","rank":"normal"}],"P225":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P225","hash":"670ce33e9bf25b3063f34fb42c367daba73d1c9e","datavalue":{"value":"0557.68003","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q3221364$73FFF71A-1F99-4E8B-9639-0323ECCCDFD9","rank":"normal"}],"P16":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"73a4123ade6733976b553fb3e0d21002d431d87d","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3221362,"id":"Q3221362"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q3221364$CE632238-EA49-4CC4-8738-A1676A9741C9","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"5bf8d729ad599e871ecf0683bdca98b29a8d920b","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3221363,"id":"Q3221363"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q3221364$15C0ABE5-13A5-4CDF-B295-D78C170B2452","rank":"normal"}],"P28":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P28","hash":"0136733d5dd7d9f4d36f24c87a0b8375ae1cb2fd","datavalue":{"value":{"time":"+1983-00-00T00:00:00Z","timezone":0,"before":0,"after":0,"precision":9,"calendarmodel":"http://www.wikidata.org/entity/Q1985727"},"type":"time"},"datatype":"time"},"type":"statement","id":"Q3221364$A7FE7B29-4E4C-4A83-A035-D42FF31D9433","rank":"normal"}],"P226":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"98c5206e338942c77451c20a9a5ffe8ae1a4cf18","datavalue":{"value":"68-01","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q3221364$EBF316DB-374E-435F-A016-5C4D707EE072","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"b8e3f40e3cc87753c4e0b7d7ce4bdc00805f626f","datavalue":{"value":"68N01","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q3221364$FABBB34F-240A-45BA-A598-5257E3AA2435","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"ec3769495799f08479987ac368adf64f125a2b66","datavalue":{"value":"68N25","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q3221364$BF8DB43F-35D0-4314-9B80-51F2CF7C4E54","rank":"normal"}],"P1451":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1451","hash":"0b979b2eab7a9d2dc4684a9aa371877a87a79946","datavalue":{"value":"3888883","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q3221364$B75C488D-C363-40FE-A47C-C8F87ABD9061","rank":"normal"}],"P1450":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"5ece4cda0a38b83e2637ea038bb385c35a341363","datavalue":{"value":"algorithmization","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q3221364$DD80621C-6FB2-4687-B0D2-500513CA484C","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"4d59f6dac69175320afa8795a031d48719725384","datavalue":{"value":"programming","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q3221364$4747AD5C-765C-4E82-B7C5-943A02C842C1","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"97c7e463edd64cdf18c7d816e3d9e9c164a7208e","datavalue":{"value":"operating systems","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q3221364$B5691F87-E2BC-4E98-BF13-774F8DD5DFAD","rank":"normal"}],"P1463":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1463","hash":"89bbc4b4e5b092a38027744fd9f8d8e56f12182d","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":37579,"id":"Q37579"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q3221364$DF575558-71ED-494B-B4FA-27EDE4AED2E7","rank":"normal"}],"P1460":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1460","hash":"57f7fea50d2ce1b39b695c4a1313582eed405e38","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5976449,"id":"Q5976449"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q3221364$F42B029E-545B-4783-AA3D-942E7B4698C5","rank":"normal"}],"P1643":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"5becec054c3c43663c4306cfb955fe827a0d27a5","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3692823,"id":"Q3692823"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"f379be41c743ae0f8b8569843c1ac564254bdf95","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7898101806640625","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q3221364$100C2EE3-4AE2-4C21-AF05-0A4ACEA77A4C","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"24d5d48ddf265c22c62eeb40b329261a074fd3cd","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3721779,"id":"Q3721779"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"ce21a8257e735e4c6fd682fb09f23d961e4c93b1","datavalue":{"value":{"amount":"+0.778182327747345","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q3221364$893C0854-D660-47BF-8AF7-EE6F8E2E6AAC","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"dfe6daa4f69f157d87ca14e51a7ee00f7062a988","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4252888,"id":"Q4252888"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"c35278f614e819346e6d3418186bbe0425797e04","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7635102868080139","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q3221364$F47BABFA-C152-4312-8CF9-53E7923825DD","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"ec341dd8553b699841548bd967688b9e39241f24","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3793688,"id":"Q3793688"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"c35278f614e819346e6d3418186bbe0425797e04","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7635102868080139","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q3221364$D21C55AA-52CC-4370-A351-BDD001000A52","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"da218bd0dd95368309b6f495f567bec7115705eb","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4728089,"id":"Q4728089"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"bd1fae3aba336638556afe651154a958496f1fcf","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7581655979156494","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q3221364$9AD1FC2E-E239-4994-9F65-70485A99280B","rank":"normal"}],"P1448":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1448","hash":"ffdc211fa1bda5a732cbb743c85e90e40c4647a5","datavalue":{"value":"Dieses sogar ministeriell empfohlene Lehrbuch f\u00fcr Wirtschaftshochsch\u00fcler zerf\u00e4llt in die zwei Teile: ''Algorithmenentwurf und modernes Programmieren'' und ''Programmieren in PL/I''. Im ersten Teil sind die folgenden Themen untergebracht: Einf\u00fchrung in die Arbeitsweise elektronischer Rechner, Begriff des Algorithmus; Darstellungen eines Algorithmus, Struktur algorithmischer Prozesse, Maschinensprache, Grundbegriffe des ''automatischen Programmierens'' (gemeint sind moderne Assembler), Software und Betriebssysteme. Der zweite Teil enth\u00e4lt einen normalen PL/I-Kurs (PL/I Version 2.2!). Die Darstellung orientiert sich, wie im Ostblock \u00fcblich, am staatlich verordneten ESER (ES EVM\\(=\\underline einheitliches\\) \\b{S}ystem \\b{e}lektronischer \u1e5eechenanlagen; entsprechend IBM/360); die Abschnitte \u00fcber Peripherieger\u00e4te und Entwicklungsgeschichte sind auf dem Stand bei Drucklegung des Buches; au\u00dferhalb der ''zukunftsweisenden'' Abschnitte ist jedoch stets von Lochkarten, Programmierformularen und ''ablochen'' die Rede. F\u00fcr die Darstellung von Algorithmen wird unter dem Namen ''Blockschema'' das gute alte JANOV-Schema (max. 2 Ausg\u00e4nge pro K\u00e4stchen) als Norm festgeschrieben und mit ein paar Beispielen einge\u00fcbt. Mit dem Begriff des Unterprogramms fehlt auch das Ein\u00fcben irgendeiner Technik der Problemzerlegung. UPs tauchen als ''Standardprogramme'' erst im Abschnitt ''Automatisierung des Programmierens'' auf; dort wird aber nur der Nutzen vorgefertigter Programmbibliotheken ausf\u00fchrlich besprochen; ihre Erstellung interessiert nicht. Die ''maschinenabh\u00e4ngigen'' Kapitel ''Maschinensprache'' (behandelt Befehlsstrukturen und andere Interna), ''Automatisierung des Programmierens'' (behandelt Assembler, Sprach\u00fcbersetzer und flankierende Ma\u00dfnahmen zur Steigerung der Effizienz des Kodieraktes), ''Software'', ''Betriebssysteme'' (gipfelt in der Darstellung von ''DOS ES''\\(=IBM DOS/360=SIEMENS BS1000\\) (!), ohne auf die Kommandosprache (JCL) einzugehen) und ''Moderne algorithmische Sprachen'' (z\u00e4hlt g\u00e4ngige Programmiersprachen auf; es fehlt ausgerechnet ALGOL-68, zu der sowjetische Delegierte ihren international bestbekannten Beitrag leisteten!) zeichnen z\u00e4hfl\u00fcssig die generationsweise Entwicklung des jeweiligen Themas nach. Details der Darstellung lassen erkennen, da\u00df die Einf\u00fchrung jedes Werkzeugs mit der dr\u00fcckenden Notlage motiviert wird, die vor seiner Erstellung auf dem fraglichen Gebiet geherrscht habe. Von diesem desorganisierten Material hebt sich der PL/I-Kurs vorteilhaft ab durch: die klare, straffe Sprache aller PL/I-Dokumentationen, die fast v\u00f6llig abgeschlossene Darstellung (au\u00dfer dem ''Blockschemata'' wird nichts vorausgesetzt). Kritisch zu w\u00fcrdigen bleibt allenfalls die starke Fixierung an DOS ES, erkennbar durch: spezielle ENVIRONMENT-Angaben, die Kompatibilit\u00e4t verschenken; unerwartet auftretende DOS-ES-JCL-Umrahmungen mehrerer Programmbeispiele. Da\u00df diese JCL im Kurs selbst erkl\u00e4rt wird, entwertet den oben geschilderten Rest des Buches vollends. Ref. w\u00fcrde f\u00fcr Neuauflagen folgende Gliederung des Werkes vorschlagen: Einf\u00fchrung in Maschinenstruktur und -sprache, Darstellung von Algorithmen (einschlie\u00dflich des Unterprogrammbegriffs und - zeichens), Problemzerlegung und Algorithmenentwurf, Betriebssystemunabh\u00e4ngiger PL/I-Kurs, DOS-ES und seine JCL.","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q3221364$DDD868A7-C955-43B1-86FA-06E24857184E","rank":"normal"}]},"sitelinks":{"mardi":{"site":"mardi","title":"Publication:3221364","badges":[],"url":"https://portal.mardi4nfdi.de/wiki/Publication:3221364"}}}}}