{"entities":{"Q4023922":{"pageid":6053686,"ns":120,"title":"Item:Q4023922","lastrevid":108221141,"modified":"2026-11-05T11:43:00Z","type":"item","id":"Q4023922","labels":{},"descriptions":{"en":{"language":"en","value":"scientific article; zbMATH DE number 108461"}},"aliases":{},"claims":{"P31":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P31","hash":"fd5912e4dab4b881a8eb0eb27e7893fef55176ad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":56887,"id":"Q56887"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q4023922$7F9AAA40-9FEC-4FD5-8BAF-AD18D3E77ECC","rank":"normal"}],"P225":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P225","hash":"1e5b52e3e94c63f27e11948e07d3000cdb7bcb5d","datavalue":{"value":"0773.93001","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4023922$F5801C17-EA0E-422D-BC65-63098B79A08B","rank":"normal"}],"P16":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"d60acbebbcf2fcb986fe0ab75544464b37374233","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3218012,"id":"Q3218012"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q4023922$40CCEE2C-B074-4830-9DEE-36B2F06B556A","rank":"normal"}],"P28":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P28","hash":"4f64992dbeef321276c91b04bb85fa175c4114d8","datavalue":{"value":{"time":"+1993-01-23T00:00:00Z","timezone":0,"before":0,"after":0,"precision":11,"calendarmodel":"http://www.wikidata.org/entity/Q1985727"},"type":"time"},"datatype":"time"},"type":"statement","id":"Q4023922$9887FE8F-2524-432E-94FA-B3B26BAB6FA5","rank":"normal"}],"P226":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"20212f4201fb1213ac7331b020d42529af950bc7","datavalue":{"value":"93-01","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4023922$7B692EE3-C51E-4BE8-9D64-3E171C2A02B9","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"10e7ae4f3272e1b3be03ffc40fe137c122ddd99d","datavalue":{"value":"93B40","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4023922$48A87167-61A4-4F3A-8239-B2D2B7FAF086","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"89307dda79de64b19dd611fd1acfd109e040d0eb","datavalue":{"value":"92D99","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4023922$5484A0E4-9F6C-43CD-98D7-0E326DC84713","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"8dce91b45aae56da74aca9c1ed1bc5361b215565","datavalue":{"value":"92D25","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4023922$7F6A8A5C-A94E-40C7-9A76-ABCDBA36F8B7","rank":"normal"}],"P1451":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1451","hash":"80d1e2f7687d95e918efdda5c0ce1aa3dc11ed49","datavalue":{"value":"108461","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4023922$A4B610AF-ADAA-4EA4-83C5-4FEA4A98132C","rank":"normal"}],"P1450":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"1051f3275efd9dd70f1a974ee0d3cb95be2f5820","datavalue":{"value":"chaos","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4023922$6C4C4175-A231-41DB-AD8E-FC62F95E4CD9","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"54a337887f5ae2d378f3824ef5346277b95c7a35","datavalue":{"value":"hyperlogistic differential equations","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4023922$9FB719A0-9F1A-42C0-86A6-DB029B3BA419","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"f07b5fb611a017064a461ecd33075c48c2860aa0","datavalue":{"value":"PID control","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4023922$EC5348D4-ED52-4F59-825C-61221EC12807","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"0f933569bc045005b5a7d2adbdaae3b8dace0977","datavalue":{"value":"decision- support-system","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4023922$366B02E9-1235-4C66-A9BA-6933B4E625ED","rank":"normal"}],"P1460":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1460","hash":"57f7fea50d2ce1b39b695c4a1313582eed405e38","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5976449,"id":"Q5976449"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q4023922$E3D06E53-56FB-4A2D-8491-7A9286BDCFFD","rank":"normal"}],"P1643":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"6b675f296a4ea594e4098dacdf498c0a5fde84c7","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3677567,"id":"Q3677567"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"b46e4b3cb23c8084e6ac3c68bbfdfc66289b4cba","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7630894780158997","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4023922$52524662-16E9-442A-899B-64573377BCEC","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"30990bf8b5f52250497be2b611675b20fa44b937","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":2715770,"id":"Q2715770"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"840ad5a86de5b4a301e6ee089136938e37441618","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7585100531578064","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4023922$10C228E4-F7BF-45AB-9742-7955121FF64F","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"77f1875b39cfa448f35514ba601ef944adf2e1d6","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3993350,"id":"Q3993350"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"f8bc14520825236b9329f96f188932171452a77d","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7436445355415344","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4023922$E019B872-B3D4-451D-A9C7-C7BC1C84CD01","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"8fd01381fdad49c1dfb50d882e4f3f4a5b8755a1","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4875335,"id":"Q4875335"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"31ab0459d2a376a10f9b4c21250289af0522e467","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7396219968795776","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4023922$B285FFE0-D80E-4F51-9C7B-523691137D1F","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"d6eed3f62de416a9e22650d1043285bedf5d3242","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3760351,"id":"Q3760351"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"c9bf4999211c7586a18e2a25e52514c1fece400f","datavalue":{"value":{"amount":"+0.7385106086730957","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4023922$57D678E7-D4D1-4DEB-AEF8-9E70BDB2215C","rank":"normal"}],"P1448":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1448","hash":"36bcbe45b114fcce2c06175e58f4bb3177259d75","datavalue":{"value":"Dieses Buch, das aus Vorlesungen des Autors zur digitalen Simulation regelungstechnischer Systeme entstand, spannt inhaltlich einen weiten Bogen von systemdynamischen Grundlagen \u00fcber lineare und nichtlineare Regelvorg\u00e4nge bis hin zu Chaoserscheinungen. Ein Schwerpunkt liegt auf nichtlinearen Wachstumsmodellen aus Biologie und \u00d6kologie, aus denen der Autor neuartige Konzeptionen f\u00fcr nichtlineare und adaptive Regler entwickelt. Damit gewinnt das Buch einen ganz eigenst\u00e4ndigen, innovativen Charakter und bietet inhaltlich weit mehr, als sein etwas blasser Titel vermuten l\u00e4\u00dft. Einige der in den sieben Kapiteln (erg\u00e4nzt durch einen Aufgabenteil) behandelten Themen und Besonderheiten der Darstellung seien herausgegriffen: Bereits die umsichtige einf\u00fchrende Erl\u00e4uterung des R\u00fcckkopplungsprinzips in Natur und Technik f\u00fchrt den Leser bis hin zum Chaosph\u00e4nomen als ``eine in einen geschlossenen Kasten eingesperrte Explosion''. Neben der logistischen Gleichung wird auch das von W. Menge vorgeschlagene hyperlogistische Wachstumsmodell eingef\u00fchrt. In einem Kapitel \u00fcber Signaltheorie werden die wichtigsten Signaltypen und Signalgeneratoren sowie die Grundz\u00fcge der Fourier- und Laplace- Transformation pr\u00e4sentiert. Breiten Raum nehmen dann die linearen Regelungssysteme und Netzwerke ein. Neben den klassischen Beschreibungsformen im Zeit und Frequenzbereich wird auch die numerisch g\u00fcnstige Darstellung des \u00dcbertragungsverhaltens durch integrale Operatorreihen behandelt. Es folgt die Analyse einfacher linearer \u00dcbertragungsglieder in Verbindung mit ihrer Simulation auf dem Personalcomputer. Die Wirkungsweise des PID-Reglers an einem Masse-Feder- D\u00e4mpfungssystem wird studiert. An diesem \u00fcberschaubaren Beispiel wird auch die sonst im Ingenieurwesen wenig bekannte Beschreibungsform mittels hyperkomplexer Zahlen illustriert, die eng mit der Chaostheorie und der Fraktalen Geometrie zusammenh\u00e4ngt. Den zweiten Schwerpunkt des Buches bilden nichtlineare Regelungsprobleme. Hier werden konzeptionelle Vorstellungen und entsprechende Simulationsprogramme f\u00fcr neuartige nichtlineare Regler entwickelt, die aus der Systemanalyse biologischer Wachstumsprozesse resultieren und durch die sogenannte hyperlogistische Differentialgleichung beschrieben werden. Hinter diesem Konzept steht eine weitreichende, auf das tiefere Verst\u00e4ndnis von Wachstumsvorg\u00e4ngen gerichtete Systemphilosophie, die f\u00fcr das Anliegen der Regelungstechnik nutzbar gemacht werden soll. Dabei wird auch auf derzeit noch offene Fragen eingegangen. Schlie\u00dflich wird ein Decision-Support-System vorgestellt, das auf einem Personalcomputer im Dialog l\u00e4uft und sich der Polyoptimierung f\u00fcr Aufgaben der Signalanpassung mittels w\u00e4hlbarer Parameter bedient. Es wird angewandt in der multikriteriellen Datenanalyse und in der diskreten Theorie ratengekoppelter Systeme. Ein Abschnitt ist der modernen Chaosproblematik gewidmet. Anhand von Beispielen aus der Systemdynamik wird eine gut verst\u00e4ndliche, durch farbige Computergrafik unterst\u00fctzte Einf\u00fchrung gegeben. Besonderer Akzent wird auf die Bedeutung chaotischer Prozesse in Organismen gelegt. Alles in allem ein Buch, das den Leser von elementarer Regelungstechnik \u00fcber Signaltheorie bis hin zu anspruchsvoller nichtlinearer Systemdynamik f\u00fchrt und dabei Bekanntes oftmals unter einem neuen Blickwinkel beleutet. Da der mathematische Formalismus auf das Notwendige beschr\u00e4nkt bleibt und der Interpretation der Ergebnisse Raum geschenkt wird, d\u00fcrfte das Buch viele Leser finden.","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4023922$9E7F47D0-F9BF-4AF0-B339-36FCBD5749AB","rank":"normal"}]},"sitelinks":{"mardi":{"site":"mardi","title":"Publication:4023922","badges":[],"url":"https://portal.mardi4nfdi.de/wiki/Publication:4023922"}}}}}