{"entities":{"Q4940104":{"pageid":6969686,"ns":120,"title":"Item:Q4940104","lastrevid":108557192,"modified":"2026-11-06T23:32:32Z","type":"item","id":"Q4940104","labels":{},"descriptions":{"en":{"language":"en","value":"scientific article; zbMATH DE number 1409634"}},"aliases":{},"claims":{"P31":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P31","hash":"fd5912e4dab4b881a8eb0eb27e7893fef55176ad","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":56887,"id":"Q56887"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q4940104$07726512-B13E-4D6F-94B7-5A236BF577E1","rank":"normal"}],"P225":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P225","hash":"8c8f7a76efddde61312f9639da4ab0aba459afbe","datavalue":{"value":"0943.65045","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$C45B7819-3C8F-41BD-A06C-BFAF0D932BAF","rank":"normal"}],"P16":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P16","hash":"134a1af7ed4bc7268bc1252abc5f58a5ccaeea88","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":182385,"id":"Q182385"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q4940104$F4DC068D-38D9-4420-96C8-7857A292C735","rank":"normal"}],"P28":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P28","hash":"da5650becb276df086ab9fdf4a7b36b855540498","datavalue":{"value":{"time":"+2000-03-02T00:00:00Z","timezone":0,"before":0,"after":0,"precision":11,"calendarmodel":"http://www.wikidata.org/entity/Q1985727"},"type":"time"},"datatype":"time"},"type":"statement","id":"Q4940104$C04092C7-240C-451E-8EDA-979D1769AF64","rank":"normal"}],"P226":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"9e4257514d9fd4eac10996fc6305328b84fd9c9b","datavalue":{"value":"65F10","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$D9A30E09-825C-45C8-80F6-C99D30E52F1B","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"4b24f19d526037f15c8f36a1406a0d8003d5a48f","datavalue":{"value":"65-01","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$9C30318B-9BAE-4036-B916-7BC28EB0449A","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"ee3e5c0c7b7a2604a158aa9cb64b643fa53a0cc7","datavalue":{"value":"65N55","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$41C090FE-0B90-4DDA-B728-76049AA3B337","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"b3b15e6d94c737325f7f45da231b80cdfb80c973","datavalue":{"value":"65N06","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$1A3F3B92-E4B2-4C7F-B5DC-361C42B0D6C3","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"9885aef811aa349f50c28b046ac04fbe99524c67","datavalue":{"value":"65F05","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$10DA1524-A0DD-4B17-81B1-210B3C0660CE","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"01c01fe808ed718e2875de738d94f61942d3944d","datavalue":{"value":"65F35","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$1E200776-8B40-46B2-9269-E4EBACC7B3A8","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P226","hash":"4ea826a8673e018c41b17a3108d285c0ad00af8d","datavalue":{"value":"35J05","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$7A4303AD-498E-4EDD-90E6-FD4553893F4C","rank":"normal"}],"P1451":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1451","hash":"63f45251f0a979d48771ead3d1740306382f9349","datavalue":{"value":"1409634","type":"string"},"datatype":"external-id"},"type":"statement","id":"Q4940104$D6857A1C-BFAD-42A0-A5BC-13B8A59B7247","rank":"normal"}],"P1450":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"57c89150916a358118b7d76a36e4707b4e29ba86","datavalue":{"value":"conjugate gradient methods","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$A1548D3A-38AB-40CA-84E1-34184A374346","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"d747e29e16d7930004bc52edde6e461ac9a9e011","datavalue":{"value":"preconditioning","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$6F2A9CE5-853D-4687-94AB-63C2C9A1D342","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"8b09386004529bb01e89a60bd36e0d1a6d865ee1","datavalue":{"value":"textbook","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$50CBF15B-2702-4268-B311-A9B2DC3C398D","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"dda18a80948f2ebcd5782cf8fcc9075b2d538691","datavalue":{"value":"Poisson equation","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$F309A0DD-EF42-4D7B-AE04-C60D39C247C5","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"1da9556576ab9c6563a3624017388ba386b3f297","datavalue":{"value":"convection-diffusion equation","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$9F40CA19-A8C1-4665-8F63-96673629648A","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"c636984428789ff4a097a77ec5ca7a0c9a8b0a59","datavalue":{"value":"iterative methods","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$8F214167-4C72-4BB8-B02A-D694A2C38262","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"ceb8df8375343895659f15a6a079d7a03cf4566e","datavalue":{"value":"condition numbers","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$97177D18-80B3-4828-B120-FCA5AE40F0AA","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"538b484a5a128b52124c03373521df8950795cd5","datavalue":{"value":"singular value decomposition","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$91090520-32AF-4EA7-A74C-8EB03B534332","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"eb122b892cc181b5a059787ed4ea9938cdf4fd34","datavalue":{"value":"LU factorization","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$22F6CE15-42D6-4FFB-971C-A5DF8184E83F","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"4bfe029cf803d365e9f0bdbfa7738c8886f7730d","datavalue":{"value":"Cholesky factorization","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$F728499A-1110-43B7-ADFB-0901CACBE649","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"974297935e1c2d56401cc217d1529a09d320546a","datavalue":{"value":"QR factorization","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$A3A91661-365C-4F1F-9368-E53D2826C03A","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"53cc4f23a191c6d9282f536b8e87fcdd18056e28","datavalue":{"value":"splitting methods","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$8B649B5A-75EE-416D-851D-BB2060891F69","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1450","hash":"8340e358010a4f7c4971a0fed9f703e305d31cb0","datavalue":{"value":"multigrid methods","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$CA9D80FC-CBF7-402C-9778-B2F7B939E889","rank":"normal"}],"P1460":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1460","hash":"57f7fea50d2ce1b39b695c4a1313582eed405e38","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5976449,"id":"Q5976449"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","id":"Q4940104$69DE7AA5-1D52-4A96-AA9B-191E82F41916","rank":"normal"}],"P1643":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"4255aa64cc7aa5a2db7c7d00e4d26dff15dcd9b1","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":4818638,"id":"Q4818638"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"917433009657c7757ef093b97caa791e016259e7","datavalue":{"value":{"amount":"+0.875359296798706","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4940104$0078FF4F-E6BF-402D-A988-1B8D685A4EBF","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"f4b4bf318b0752e51bbe649adbac082cfde29fe2","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3997761,"id":"Q3997761"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"429558d408e1891164f969ccb8db869a0470ac19","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8634322881698608","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4940104$248D6E2E-B642-4EC1-BB7F-6C6592255483","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"62bc948c776c367295abf12079cb4542576ad322","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5316714,"id":"Q5316714"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"4c239b0708ec6b7fcb292049a02367d32e56336c","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8394553661346436","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4940104$0C4AEDF0-238F-4421-B1AE-3EC1C9A8CE1D","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"dfd1c5b00dcef4e4bd06bf43181652e34af2f4f8","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":3339168,"id":"Q3339168"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"a5323adcc9220b101c8a96640168f68759d76fcc","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8392308950424194","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4940104$7C618BF1-CE9C-44BC-9F05-A58617D27589","rank":"normal"},{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1643","hash":"97e9cc91ad68559df6aa2b60cfd78808806acc07","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":5894191,"id":"Q5894191"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"},"type":"statement","qualifiers":{"P1659":[{"snaktype":"value","property":"P1659","hash":"d7d59bf3a9cecf8f59d6646f4e57049a6dcbc63b","datavalue":{"value":{"amount":"+0.8265174031257629","unit":"1"},"type":"quantity"},"datatype":"quantity"}],"P1660":[{"snaktype":"value","property":"P1660","hash":"a327a09ea0305e98d5cf33bd4036320e19f2aed0","datavalue":{"value":{"entity-type":"item","numeric-id":6821328,"id":"Q6821328"},"type":"wikibase-entityid"},"datatype":"wikibase-item"}]},"qualifiers-order":["P1659","P1660"],"id":"Q4940104$FD9A12B2-EEF1-4128-B3E4-B43ADF297421","rank":"normal"}],"P1448":[{"mainsnak":{"snaktype":"value","property":"P1448","hash":"1299d4de810c11663a6d60fe4832dd6d694ebb2a","datavalue":{"value":"Das vorliegende Buch ist ausgerichtet auf eine vierst\u00fcndige Vorlesung \u00fcber das Thema des Buches und wendet sich an Studenten in mittleren und h\u00f6heren Semestern. Im ersten kurzen Kapitel wird an Hand der Poissongleichung und der Konvektions-Diffusionsgleichungen der Bedarf an iterativen L\u00f6sern motiviert; denn 3/4 des Buches befa\u00dft sich mit Iterationsverfahren. Es wird aber nicht vorausgesetzt, da\u00df der Leser mit partiellen Differentialgleichungen vertraut ist. Kapitel 2 liefert allgemeine Grundlagen \u00fcber Vektornormen und lineare Abbildungen. Der Leser wird mit Konditionszahlen und Singul\u00e4rwerten vertraut gemacht. In dem Zusammenhang wird die Auswirkung einer St\u00f6rung der rechten Seite, aber nicht der Matrix beschrieben. Der Banachsche Fixpunkt-Satz f\u00fcr vollst\u00e4ndige Teilmengen in normierten R\u00e4umen bringt ein nichtlineares Element in die sonst lineare Welt. Kapitel 3 behandelt direkte Verfahren und die Frage der \\(LR\\)-Zerlegung, Pivotisierung, Cholesky-Verfahren und \\(QR\\)-Zerlegung. Nicht behandelt werden die Redukltion des Aufwands bei Matrizen mit kleinen Bandbreiten oder kompakter Speicherung und skyline-Technik bei variabler Bandbreite. Kapitel 4, das mehr als die H\u00e4lfte des Buches ausmacht, beginnt mit den Splitting-Methoden. Es folgen die Mehrgitterverfahren. Die Fourier-Methode f\u00fcr die eindimensionale Poissongleichung kann einige algebraische Aspekte beleuchten. Den Schwerpunkt des Kapitels bildet dann das Gradientenverfahren f\u00fcr symmetrische Matrizen und die verschiedenen Varianten f\u00fcr den unsymmetrischen bzw. indefiniten Fall. Die gebr\u00e4uchlichen Vorkonditionierer wie die aus Splitting-Methoden und unvollst\u00e4ndigen Zerlegungen bilden das abschlie\u00dfende Kapitel 5. Das Buch ist ausf\u00fchrlich und geht in einem Tempo voran, das einem Text f\u00fcr Studenten angemessen ist. Deshalb ist eine Schw\u00e4che bei Darstellung der Methode der konjugierten Gradienten \u00e4rgerlich. F\u00fcr die Tschebyscheff-Polynome wird nur \\(T_m \\left( {\\kappa-1 \\over \\kappa+1}\\right) \\geq {1\\over 2} \\left( {\\kappa+1 \\over \\kappa-1}\\right)^m\\) hergeleitet. So erh\u00e4lt man f\u00fcr \\(m\\) Schritte als Fehlerreduktion nur \\[ 2 \\left({\\kappa-1\\over \\kappa+1}\\right)^m \\] \u00e4hnlich wie beim einfachen Gradientenverfahren und nicht \\[ 2\\left( {\\sqrt\\kappa-1\\over \\sqrt\\kappa+1}\\right)^m. \\] So kommt nicht zum Tragen, da\u00df der Einsatz der Methoden der konjugierten Gradienten einen Effekt hat, der mit der Reduktion von \\(\\kappa\\) auf \\(\\sqrt \\kappa\\) grob vergleichbar ist.","type":"string"},"datatype":"string"},"type":"statement","id":"Q4940104$2F1016A1-C4C6-496F-A95D-45B41A7B1AF3","rank":"normal"}]},"sitelinks":{"mardi":{"site":"mardi","title":"Publication:4940104","badges":[],"url":"https://portal.mardi4nfdi.de/wiki/Publication:4940104"}}}}}